MUZEUM    JEZIORA  

OKOŃ

    Ciało okonia jest wygrzbiecone w przedniej części, ścieśnione w płaszczyznach bocznych całej długości i owalne w przekroju. Łuski podobne jak u sandacza. Linia boczna ma także podobny przebieg. Występują również dwie płetwy grzbietowe, które stykają się podstawami. Kształt płetwy ogonowej oraz umieszczenie płetw brzusznych i piersiowych jest takie samo jak u sandacza. Tylna krawędź pokrywy skrzelowej jest zakończona dużym, wyraźnym, ostrym hakiem. Głowa okonia jest mała, a pysk zakończony paszczą, ustawioną nieco skośnie ku górze i uzbrojoną w liczne, ostre i drobne ząbki. Okoń może dorastać do 30-50 cm długości i osiągać ciężar nawet 1,5 kg. W naszych wodach w większości łowione są okonie nie przekraczające długości 20 - 25 cm.
    Młode okonie żywią się planktonem i larwami owadów. Prędko jednak stają się one drapieżnikami polującymi na młode ryby i  ikrę złożoną na tarliskach. Tarło okonia odbywa się od marca do maja. Samica w tym czasie składa 30 000 do 300 000 jaj, wydzielanych wraz z dużą ilością śluzu.

    Zasięg występowania tego gatunku obejmuje wody całej Europy, z wyjątkiem półwyspów Pirenejskiego, Apenińskiego i zachodniej części Bałkańskiego oraz Irlandii, północnej Anglii i Norwegii. Jest znany także na obszarach wód północnej i środkowej Azji. U nas jest to jeden z najpospolitszych gatunków, spotykanych we wszystkich typach wód śródlądowych oraz w przybrzeżnych wodach Bałtyku.
    Mięso okonia jest bardzo smaczne. Jego połowy w jeziorach i rzekach są dość obfite. Jednak mimo tego gatunek ten w racjonalnie prowadzonej gospodarce rybackiej jest uważany za szkodnika. Powodem tego jest duża płodność okonia i jego wielka żarłoczność. Zwykle występuje on w wielkiej liczebności drobnych, nie wyrośniętych osobników.

ŚCIĄGNIJ  FILM

SZCZUPAK

    Ciało szczupaka jest  wydłużone i nieco spłaszczone. Pokrywają je drobne łuski, zachodzące także na pokrywy skrzelowe. Linia boczna jest bardzo wyraźna i przebiega bez załamań od ogona do pokryw skrzelowych. Płetwa grzbietowa jest cofnięta. Płetwa ogonowa jest duża i symetrycznie, dość głęboko wycięta. Głowa jest wydłużona, z dużą paszczą, spłaszczoną poziomo. Jest ona uzbrojona w liczne, ostre zęby zakrzywione do tyłu. Żuchwa jest nieco dłuższa od szczęki. Szczupak dorasta do długości 1,5 m i osiąga ciężar 24 kg i więcej. Jest to gatunek żyjący we wszystkich typach wód śródlądowych i słonawych. Tarło szczupaka odbywa się w okresie roztopów wiosennych, często na płytkich, zalanych łąkach i trwa od marca do kwietnia. Samica składa od 3000 do ponad 200 000 jaj, które przylepiają się do roślin i przedmiotów podwodnych. Młode szczupaki żywią się planktonem, lecz bardzo prędko przechodzą na drapieżny tryb życia.    

    Znany jest także kanibalizm tego gatunku. Można to łatwo zauważyć w stawach, w których  szczupak bywa hodowany. Szczupaki zwykle kryją się wśród roślin wodnych. Drapieżnik ten, upatrzywszy ofiarę, rzuca się na nią gwałtownie i pożera. Jest to świetny pływak, poruszający się błyskawicznymi ruchami ciała, lecz na małe odległości. Gatunek ten jest szeroko rozprzestrzeniony w wodach śródlądowych i słonawych na całej półkuli północnej. Wymiar ochronny dla szczupaka wynosi 40 cm.

ŚCIĄGNIJ  FILM

RAK

    Rak pręgowany pochodzi z Ameryki Północnej. W warunkach naturalnych osiąga długość 10-14 cm, a hodowany w akwarium jest zwykle mniejszy. Na grzbiecie i odwłoku widoczne są poprzeczne czerwonawe lub rdzawe plamy, szczypce są krótkie i szczelnie zwierające się (u samców bardziej masywne), samica jest nieco większa od samca.

    Raki są rozdzielnopłciowe i jajorodne. Udany rozród zależy od dobrania się odpowiedniej pary. Samica nosi jaja przyczepione do wewnętrznej strony odwłoka (odwłok charakterystycznie podwinięty) przez około jeden miesiąc. Po tym czasie wylęgają się młode i przez dwa tygodnie przebywają pod opieką matki - w razie zagrożenia chowają się pod jej odwłok. Po tym czasie należy potomstwo oddzielić od samicy, gdyż mogą być przez nią atakowane. Przez pierwsze dwa dni życia młode jako pokarm zużywają resztki woreczka żółtkowego, potem pobierają ten sam pokarm co dorosłe osobniki, tylko odpowiednio rozdrobniony. Raki akwariowe są wszystkożerne.    
    Jedzą suchy pokarm dla ryb, pokarm w tabletkach (niektóre za nim przepadają), pokarm żywy lub mrożony: rureczniki, ochotka itp., a także surowa drobiowa wątroba. Dodatek surowego pokarmu wpływa na prawidłowy i regularny proces linienia. Wskazane jest podawanie sałaty lub szpinaku, gdyż przy niedoborach witamin raki mogą zjadać rośliny akwariowe. Rak pręgowany nie ma specjalnych wymagań. Jest towarzyski i może przebywać w akwarium z rybkami (nie zjada ich). Lubi wychodzić na powierzchnię wody wspinając się po roślinach lub filtrze i oddychać powietrzem atmosferycznym. Musi mieć jakąś kryjówkę (korzeń, mała grota z kamieni itp.), w przeciwnym wypadku sam coś sobie znajdzie przestawiając kamyki i rośliny według własnego uznania. Można go także trzymać w osobnym akwarium z wydzielona wysepką zbudowana z kamieni lub korzeni. Optymalna temp. wody to 23-25 C.

ŚCIĄGNIJ  FILM

RYBY JEZIOR MAZURSKICH

LIN

    Ciało lina jest krępe. Okrywają je drobne łuski, mocno i głęboko osadzone w skórze. Wszystkie płetwy lina mają krawędzie w charakterystyczny sposób zaokrąglone. Płetwa ogonowa jest lekko wycięta. Paszcza lina - mała, ustawiona nieco skośnie ku górze. W jej kącikach znajduje się po jednym, krótkim, miękkim wąsiku. Na terenie naszego kraju lin występuje w płytkich jeziorach o mulistym dnie i w zacisznych miejscach rzek. Jest on także hodowany w gospodarstwach stawowych. Dorasta przeciętnie do długości 30-40 cm i do ciężaru 1 - 1,5 kg. Czasami jednak zdarzają się osobniki znacznie większe. Pokarmem lina są drobne zwierzęta wodne strefy dennej i przydennej. W połowie czerwca lin rozpoczyna tarło.Samica o ciężarze 0,5 kg składa około 300000 jaj, które przylepiają się do roślin wodnych. Lin jest gatunkiem cennym gospodarczo. Wymiar ochronny dla lina (poza gospodarstwami stawowymi) wynosi 25 cm.

KARP

      Karp żyjący w warunkach naturalnych ma ciało wydłużone, tylko lekko spłaszczone bocznie, i na całej powierzchni, z wyjątkiem głowy, pokryte jednolicie dachówkowato ułożonymi, grubymi, dość dużymi łuskami.
     Wysokość jego ciała mieści się 3,5 - 5 razy w długości. Głowa takiego karpia jest duża. Tylna krawędź długiej płetwy grzbietowej sięga prawie do początku nasady trzona ogonowego. Płetwa ogonowa jest szeroka i dość wyraźnie chorągiewkowato wcięta. Na górnej wardze karpia znajdują się dwa krótkie, miękkie wąsiki, a w kącikach paszczy - po jednym dłuższym. Szczęka karpia jest wysuwalna i tworzy rodzaj ryja. Środowiskiem, w jakim ten gatunek żyje w warunkach naturalnych, są ciepłe, wolno płynące lub stojące wody. Pożywienie jego stanowią drobne zwierzęta wodne, plankton, a nawet okruchy i nasiona roślin. Obecnie karp (tzw. SAZAN) w warunkach naturalnych występuje w zlewiskach Morza Czarnego, Kaspijskiego, Aralskiego i Azowskiego.

    Karp, występujący u nas w jeziorach i rzekach, jest albo uciekinierem ze stawów sztucznych, albo został tam wprowadzony przez zarybianie. W naszych warunkach w takich wodach karp nie rozradza się. Jest to gatunek od wielu setek lat hodowany w gospodarstwach stawowych, gdzie od dawna był i jest obecnie poddawany ustawicznej selekcji. Gatunek ten do naszych wód przedostał się lub został przeniesiony z systemu rzecznego Dunaju. Istnieją dowody na to, że przenikał on dwoma drogami - z południowego wschodu (Dniestr, Prypeć i ich dopływy) oraz z południowego zachodu (Śląsk). Selekcja, specjalna opieka i intensywne żywienie karpia hodowanego w stawach spowodowały, że znacznie różni się on od żyjącego w wodach naturalnych.
    Karp hodowany w stawach albo częściowo, albo zupełnie zatracił okrywę łuskową. Pozostałe, często bardzo nieliczne łuski, przybrały u niego olbrzymie rozmiary, Są to tzw. karpie lustrzenie, u których widać tylko kilka szeregów dużych łusek oraz tzw. karpie nagie, u których pozostały nieliczne łuski, np. koło pokrywy skrzelowej lub nasady płetwy ogonowej.
U karpi hodowlanych zmienił się także stosunek wysokości do długości ciała. Są one znacznie bardziej wygrzbiecone i wysokość w długości może się mieścić tylko 2,3 razy. Po dwu lub trzyletniej hodowli w stawach karp osiąga ciężar od 750 do 1500 g i jest odławiany jako ryba przeznaczona do konsumpcji. Karp w warunkach naturalnych lub nie wyławiany ze stawów dorasta nawet do długości przekraczającej I m i osiągać może ciężar ponad 30 kg. Ryba ta ma bardzo duże znaczenie w naszym rybactwie śródlądowym. Jest to bowiem zasadniczy gatunek ryb hodowanych w gospodarstwach stawowych. Jego produkcja w stawach wzrasta z każdym rokiem i obecnie wynosi ponad 10 tysięcy ton rocznie. Poza tym pewne. coraz większa ilości karpia są wyławiane z płytkich, ciepłych jezior zarybianych od kilku lat tym gatunkiem. Wymiar ochronny dla karpia wynosi 30 cm.

KARAŚ

    Ciało karasia odznacza się bardzo silnym wygrzbieceniem tak, że jego wysokość mieści się dwa razy w długości. Pokrywają je duże, równo ułożone łuski. Płetwa grzbietowa jest bardzo długa i sięga prawie do nasady trzona ogonowego. Jej górna krawędź jest wypukła, a ostatni twardy promień piłkowany. Ostatni twardy promień płetwy odbytowej jest także drobno piłkowany. Głowa karasia jest mała, o niedużej paszczy, ustawionej nieco skośnie ku górze. U nas karaś dorasta przeciętnie do długości 12 - 30 cm i osiąga ciężar 0,2 - 0,5 kg. Trafiają się jednak (zwłaszcza w jeziorach) osobniki znacznie większe. Pokarmem karasia są drobne zwierzęta wodne, żyjące w mulistym dnie lub w jego pobliżu. Tarło tej ryby trwa od maja do lipca. Samica średniej wielkości składa około 200 000 jaj na płytkich miejscach, porośniętych roślinami wodnymi. Gatunek ten występuje w całej Europie (z wyjątkiem Francji, Szwajcarii i zlewiska Oceanu Lodowatego Północnego) oraz w dorzeczach większych rzek syberyjskich. W Polsce karaś jest spotykany we wszystkich nizinnych wodach śródlądowych, stojących i wolno płynących. Przebywa niedaleko brzegów, przy miękkim i mulistym dnie. Niewielkie jego ilości są hodowane w gospodarstwach stawowych.

PŁOTKA

    Płotka  przedstawicielka rodziny karpiowatych, ma duże łuski mocho osadzone w skórze. Grzbiet jest ciemnobrązowy lub szaroczarny z niebieskawym lub zielonkawym połyskiem, boki jasno-srebrzyste i biały zaokrąglony brzuch. Płetwy grzbietowa i ogonowa są szare, pozostałe zaś czerwonawe. Otwór gę­bowy jest położony końcowo. Charak­terystyczna dla oka płoci jest czerwona tęczówka. Kształt ciała zależy od śro­dowiska, w którym żyje. W wodach o dużej obsadzie ryb, ubogiej w poży­wienie, płocie mają długie i wysmukłe ciało, natomiast w wodach zasobnych w żywność ich ciało jest krótsze i dość wysokie. Płoć jest jedną z najpospolitszych ryb europejskich i zasiedla wszystkie typy wód — stawy, rzeki, potoki, jeziora i zbiorniki zaporowe. Wystę­puje w całej Europie, na wschód od Pirenejów i na północ od Alp aż do Uralu na wschodzie i w Azji. Nie ma jej w Portugalii, Hiszpanii i Włoszech, na Adriatyckim wybrzeżu Jugosławii, w Albanii i Grecji. Nie występuje także w północnej części Półwyspu Skandynawskiego. Można ją natomiast spotkać w wodach słonawych, a także w Bałtyku, gdzie tworzy wędrowną formę anadromiczną. Z reguły osiąga 25 cm długości i 250-400 g ciężaru, wyjątkowe okazy przekraczają 35 cm długości i ponad 1 kg ciężaru. Żyje w dużych stadach.Tarło odbywa się w kwietniu i maju w silnie porośniętych, płytkich wodach. W okresie godowym na ciele samców pojawia się wysypka perłowa. Zapłod­niona ikra przykleja się do roślin wod­nych, a wylęg następuje po upływie około 12 dni. W naturalnych warun­kach płoć często krzyżuje się z innymi rybami z rodziny karpiowatych (lesz­czem, ukleją lub wzdręgą). Główny po­karm narybku stanowi plankton i drob­ne bezkręgowce denne, natomiast osob­niki dorosłe odżywiają się przede wszys­tkim roślinami wodnymi i detrytusem. Larwy owadów i owady odgrywają mniejszą rolę w ich odżywianiu.Na niektórych obszarach płoć ma bardzo duże znaczenie gospodarcze w jeziorach, dużych zbiornikach zapo­rowych i rzekach. Jest odławiana za pomocą niewodów, włoków, sieci puła­pkowych i zastawnych. Płoć znajduje wielu amatorów wśród wędkarzy, któ­rzy używają jej także jako przynęty na ryby drapieżne.

UKLEJA

    Ukleja, ryba zaliczana do rodziny karpiowatych, zamieszkująca rzeki i jeziora Europy od Francji po Wołgę, występująca również w strefie przybrzeżnej Morza Bałtyckiego.  Osiąga 15-20 cm długości. Ciało wydłużone, spłaszczone bocznie. Łuski delikatne, łatwo odpadające, o intensywnym srebrzystym ubarwieniu. Ukleja żyje zazwyczaj gromadnie, żywi się planktonem oraz pokarmem roślinnym. Tarło odbywa w strefie przybrzeżnej jezior, w rzekach w odcinkach płytkich o kamienistym dnie, od maja do czerwca. Samica składa od 3000 do 10 000 jaj. Ukleja jest naturalnym pokarmem wielu gatunków ryb drapieżnych, bywa stosowana przez wędkarzy jako naturalna przynęta. Poławiana masowo w celach konsumpcyjnych. Srebrzyste łuski ukleje stanowiły do niedawna surowiec do pozyskania guaniny, tzw. "essence d'Orient", używanej do wyrobu masy perłowej oraz sztucznych pereł (dla uzyskania 1 kg guaniny przerabiano ok. 4 t uklei).

WZDRĘGA

    Ciało wygrzbiecone, ścieśnione w płaszczyznach bocznych. Krawędź brzucha, pomiędzy płetwami brzusznymi a odbytową, w postaci kila. Początek nasady płetwy grzbietowej wyraźnie przesunięty do tyłu w stosunku do nasady płetw brzusznych. Otwór gębowy wąski, skośnie skierowany ku górze. Oczy złociście lśniące (znak rozpoznawczy w stosunku do bardzo podobnej płoci). Duże koliste łuski, 40-43 wzdłuż linii bocznej. W płetwach piersiowych po 16-17 promieni, w grzbietowej 10-12, a płetwa odbytowa ma ich 12-14. Zęby gardłowe dwurzędowe, 3.5-5.3. Grzbiet i wierzchnia część głowy zielonoszare do zielonobrązowych, boki jaśniejsze, o mosiężnym połysku. Strona brzuszna ubarwiona srebrzyście. Płetwy brzuszne, odbytowa i grzbietowa pomarańczowe do krwistoczerwonych, u nasady w kolorze od brązowawego do szarego. Długość 20-30 cm, maksymalnie 45 cm. Występowanie: Spokojne wody o mulistym podłożu, od Europy Zachodniej, przez Europę Środkową, północne Włochy i Bałkany, w basenie Morza Czarnego i Kaspijskiego, aż po Ural i Jezioro Aralskie. W środkowych i południowych Włoszech, na dalmatyńskim wybrzeżu i w centralnej Grecji występuje podgatunek Scardinius erythrophthalmus scardafa. Ryba stadna, przebywająca zwykle pod powierzchnią wody wśród roślinności strefy przybrzeżnej. Tarło od kwietnia do maja. Kleista ikra o średnicy 1,5 mm (100000-200000), składana jest na roślinności wodnej. Okres inkubacji trwa 3 do 10 dni.
Odżywianie: Głównie pokarm roślinny; również małe organizmy zwierzęce.

NARODOWY FUNDUSZ OCHRONY ŚRODOWISKA
I GOSPODARKI WODNEJ

WOJEWÓDZKI FUNDUSZ OCHRONY ŚRODOWISKA I GOSPODARKI WODNEJ

URZĄD MIASTA EŁK

STAROSTWO POWIATOWE
W EŁKU

ROZWIĄZANIA TELEINFORMATYCZNE

KLUB
MIŁOŚNIKÓW PTAKÓW

TURYSTYKA NAD BIEBRZĄ ORAZ W PUSZCZY BIAŁOWIESKIEJ